گیربکس موهاوی

گیربکس موهاوی یکی از خاص‌ترین گیربکس‌های بازار استوک ایران است. کیا موهاوی (Mohave) تنها SUV شاسی‌بلند واقعی (body-on-frame) کیا است ، یعنی برخلاف اسپورتیج و سورنتو که یونی‌بادی هستند، موهاوی شاسی جدا از بدنه دارد. همین ساختار باعث می‌شود گیربکس موهاوی تحت فشار بیشتری کار کند: آفرود، بار سنگین و سیستم ۴WD واقعی با گیربکس کمکی (transfer case) و حالت Low-range.

مهم‌ترین نکته قبل از سفارش این است که موهاوی یک گیربکس ندارد. گیربکس موهاوی ۶ سیلندر (بنزینی ۳.۸ لیتری، مدل‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ در ایران) اتوماتیک ۵ سرعته است و گیربکس موهاوی ۸ سیلندر (بنزینی حدود ۴.۶ لیتر، مدل‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ در ایران) اتوماتیک ۶ سرعته. این دو واحد با هم جابجا نمی‌شوند و سفارش اشتباه یعنی قطعه‌ای که روی خودرو نمی‌نشیند.

موهاوی‌های ایران هر دو نسخه را به صورت واردات رسمی اطلس خودرو دارند و به همین دلیل مدل‌ها در یک بازه مشخص جمع شده‌اند. جدیدترین موهاوی بازار ایران حدود ۲۰۱۳ است، چون از مهر ۱۳۹۱ واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی ممنوع شد و هر دو موتور موهاوی خیلی بالاتر از این حجم هستند. نسخه دیزل ۳.۰ لیتری هم که در برخی بازارهای دیگر عرضه شده، به ایران وارد نشده است.

موهاوی در بازار آمریکا با نام بوریگو (Borrego) عرضه شد ولی در ایران همه آن را «موهاوی» می‌شناسند. اگر در فهرست قطعات به نام بوریگو برخوردید، همان خودرو است.

خرید گیربکس استوک تست‌شده برای موهاوی دو مزیت روشن دارد: هزینه بسیار کمتر از قطعه نو نمایندگی و تحویل سریع‌تر بدون انتظار طولانی سفارش. شرط کار هم یک چیز است، قطعه باید دقیقا با نوع موتور و سال ساخت خودروی شما بخواند که با کد VIN مشخص می‌شود. در ادامه گیربکس ۶ سیلندر و ۸ سیلندر، نشانه‌های خرابی هرکدام و راهنمای خرید استوک مطمئن را جدا از هم بررسی می‌کنیم. صفحه گیربکس لیست کامل گیربکس‌های موجود را نشان می‌دهد.

موهاوی در ایران با دو موتور بنزینی عرضه شده و تعداد دنده‌های گیربکس را همین موتور تعیین می‌کند، نه سال ساخت.

نسخه ۶ سیلندر بنزینی ۳.۸ لیتری (کد موتور G6DA، حجم ۳۷۷۸ سی‌سی، ۲۷۴ اسب بخار) گیربکس اتوماتیک ۵ سرعته دارد. مدل‌هایی که به ایران وارد شده‌اند ۲۰۰۹، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ هستند و در هیچ‌کدام از این سال‌ها گیربکس تغییر نکرده است. این نکته مهم است، چون در بازار زیاد شنیده می‌شود که موهاوی بنزینی ۸ دنده دارد. کاتالوگ‌های رسمی کیا در سه تاریخ جداگانه (آوریل ۲۰۱۰، ژوئیه ۲۰۱۱ و مارس ۲۰۱۵) هر سه بار همین موتور ۳.۸ را ۵ سرعته معرفی کرده‌اند، فهرست قطعات اصلی هم برای این موتور فقط یک خانواده گیربکس دارد، و منابع فنی فارسی هم روی همین ۵ سرعته اتفاق نظر دارند.

نسخه ۸ سیلندر بنزینی حدود ۴.۶ لیتر گیربکس اتوماتیک ۶ سرعته دارد و مدل‌های وارد شده به ایران در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ قرار می‌گیرند. این نسخه قدرتمندتر است و گیربکسش هم برای گشتاور بالاتر کالیبره شده، پس با گیربکس نسخه ۳.۸ قابل تعویض نیست.

بالاترین مدل موهاوی در بازار ایران حدود ۲۰۱۳ است. دلیلش هم روشن است: از مهر ۱۳۹۱ واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی ممنوع شد و هر دو موتور موهاوی از این حد بالاترند. نسخه دیزل ۳.۰ لیتری (که در بازارهای دیگر تا میانه ۲۰۱۱ اتوماتیک ۶ سرعته و بعد از آن ۸ دنده داشت) هیچ‌وقت به ایران وارد نشد، پس اگر جایی «موهاوی ۸ دنده» دیدید، مربوط به بازار ایران نیست.

نوع و حجم روغن گیربکس بین نسخه ۵ سرعته و ۶ سرعته یکسان نیست، برای همین قبل از سرویس یا خرید، مشخصات روغن را با کد VIN از کارشناس بگیرید. مقاله نگهداری گیربکس اتوماتیک زمان‌بندی و نکات سرویس گیربکس اتوماتیک را کامل توضیح داده است.

پرتقاضاترین گیربکس این خودرو در ایران گیربکس موهاوی ۶ سیلندر است: یک اتوماتیک ۵ سرعته که پشت موتور بنزینی ۳.۸ لیتری نصب می‌شود. این موتور با کد G6DA و حجم ۳۷۷۸ سی‌سی، ۲۷۴ اسب بخار قدرت دارد. مدل‌هایی از این نسخه که با واردات رسمی اطلس خودرو به ایران آمده‌اند ۲۰۰۹، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ هستند و در هر سه سال گیربکس یکی است.

پس اگر موهاوی ۶ سیلندر دارید، جواب قطعی است: گیربکس شما ۵ سرعته است، نه ۸ دنده. نسخه دیزل ۳.۰ لیتری هم شش‌سیلندر است و در بازارهای دیگر گیربکس متفاوتی دارد، ولی اصلا به ایران وارد نشده، پس در بازار ایران «۶ سیلندر» یعنی همین بنزینی ۳.۸.

این گیربکس ۵ سرعته یک واحد جاافتاده و شناخته‌شده است. چون سال‌های زیادی بدون تغییر ساخته شده، هم تعمیرکارهای گیربکس اتوماتیک با رفتار و ایرادهایش آشنا هستند و هم تشخیص خرابی روی آن سرراست‌تر است. از طرف دیگر جدیدترین موهاوی ۶ سیلندر ایران مدل ۲۰۱۱ است، یعنی همه این خودروها کارکرد بالایی دارند و نشانه‌های زیر روی آن‌ها شایع است:

گیربکس موهاوی ۸ سیلندر یعنی گیربکس اتوماتیک ۶ سرعته‌ای که پشت موتور بنزینی حدود ۴.۶ لیتر نصب می‌شود. این نسخه قوی‌ترین موهاوی بازار ایران است، با قدرتی حدود ۳۴۰ اسب بخار، و مدل‌های وارد شده به ایران در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ قرار می‌گیرند. یعنی نسخه ۸ سیلندر همان نسخه‌ای است که جدیدترین مدل‌های موهاوی ایران را می‌سازد.

تفاوت این گیربکس با نسخه ۶ سیلندر فقط یک دنده بیشتر نیست. گیربکس ۸ سیلندر باید گشتاور بالاتر موتور را تحمل کند، برای همین کلاچ‌ها، مبدل گشتاور و برنامه تعویض دنده‌اش متفاوت است و گیربکس ۵ سرعته نسخه ۳.۸ به هیچ عنوان جایگزین آن نمی‌شود ، حتی اگر ظاهر و محل پیچ‌ها شبیه به نظر برسد.

ورود موهاوی ۸ سیلندر به ایران با ممنوعیت واردات خودروهای بالای ۲۵۰۰ سی‌سی از مهر ۱۳۹۱ متوقف شد و به همین دلیل بالاترین مدل موجود حدود ۲۰۱۳ است. سال ساخت اینجا اهمیت دارد، پس قبل از هر اقدامی سال و نوع موتور را با کد VIN مشخص کنید. نشانه‌هایی که راننده‌های نسخه ۸ سیلندر بیشتر گزارش می‌کنند:

گیربکس اتوماتیک موهاوی در کل واحد قابل اعتمادی است، ولی به دلیل شرایط کاری سخت‌تر (وزن بالای خودرو، آفرود، گشتاور زیاد) مشکلاتی بروز می‌کند. رایج‌ترین مشکل سختی تعویض دنده (shift harshness) است ، مخصوصا بعد از رسیدن گیربکس به دمای کاری. این مشکل معمولا ناشی از فرسودگی سلنوئیدهای ولو بادی یا کثیفی روغن گیربکس است.

مشکل دوم قفل شدن در یک دنده (limp mode) است. وقتی TCM خطایی تشخیص دهد، گیربکس به حالت ایمنی می‌رود و فقط با یک نسبت دنده کار می‌کند. گاهی خاموش و روشن کردن خودرو مشکل را موقتا حل می‌کند، ولی تکرار این وضعیت نشان‌دهنده مشکل جدی‌تر در سنسورها یا سیم‌کشی است. مقاله مقایسه سورنتو و سانتافه هم به مقایسه گیربکس‌های مشابه کیا و هیوندای پرداخته.

سومین مشکل مربوط به transfer case (گیربکس کمکی) است. صدای ناله‌ای یا زوزه هنگام تعویض بین حالت ۲WD و ۴WD ممکن است نشان‌دهنده فرسودگی زنجیر داخلی یا کمبود روغن transfer case باشد. موهاوی به دلیل ساختار شاسی‌بلند واقعی بیشتر از SUVهای یونی‌بادی مثل اسپورتیج در شرایط آفرود استفاده می‌شود و همین فشار اضافی روی گیربکس و transfer case اثر می‌گذارد.

چهارمین مشکل نشتی روغن از واشر کارتر گیربکس است ، مخصوصا بعد از ۱۵۰ هزار کیلومتر. کاهش سطح روغن گیربکس باعث افزایش دمای کاری و تسریع فرسودگی کلاچ‌های داخلی می‌شود. بررسی سطح روغن هر ۲۰ هزار کیلومتر و رفع فوری هرگونه نشتی توصیه می‌شود. با توجه به اینکه جدیدترین موهاوی بازار ایران حدود ۲۰۱۳ است، عملا همه این خودروها کارکرد بالایی دارند و این نشتی‌ها روی آن‌ها شایع است.

چه موهاوی ۶ سیلندر داشته باشید و چه ۸ سیلندر، اگر خودرو هنگام شتاب‌گیری لرزش دارد، تعویض دنده‌ها با تاخیر انجام می‌شود یا در سرعت‌های بالا دور موتور بالا می‌ماند، هرچه زودتر به متخصص گیربکس مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام هزینه تعمیر را به‌شدت کاهش می‌دهد.

موهاوی تنها SUV شاسی‌بلند واقعی (body-on-frame) در خانواده کیا است. این یعنی بدنه روی یک شاسی فولادی جدا نصب شده ، دقیقا مثل تویوتا پرادو و میتسوبیشی پاجرو. مقاله مقایسه پرادو و سورنتو تفاوت‌های ساختاری این دو دسته خودرو را توضیح داده.

ساختار body-on-frame مزایا و چالش‌هایی برای گیربکس ایجاد می‌کند. از نظر مزیت، شاسی جدا انعطاف‌پذیرتر است و ضربات مسیرهای ناهموار را بهتر جذب می‌کند ، فشار کمتری به بدنه و اتصالات وارد می‌شود. ولی از نظر چالش، وزن بالاتر خودرو (حدود ۲,۲۰۰ کیلوگرم) و استفاده مکرر از حالت ۴WD و Low-range، فشار مضاعفی روی گیربکس و transfer case وارد می‌کند.

اگر قبلا SUV یونی‌بادی مثل اپتیما یا اسپورتیج داشته‌اید و به موهاوی مهاجرت کرده‌اید، بدانید که سرویس‌دهی گیربکس موهاوی حساس‌تر است. تعویض روغن گیربکس هر ۶۰ هزار کیلومتر (نه ۱۰۰ هزار)، بررسی روغن transfer case هر ۴۰ هزار کیلومتر و بازرسی لرزش‌گیرها (mount) سالانه توصیه می‌شود. رعایت این سرویس‌ها عمر گیربکس را به ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار کیلومتر افزایش می‌دهد.

خرید گیربکس استوک برای خودرویی به سنگینی موهاوی نیاز به دقت بالایی دارد. اولین قدم ارسال کد VIN (کد ۱۷ رقمی شاسی) است تا نوع دقیق گیربکس مشخص شود: ۵ سرعته برای ۶ سیلندر بنزینی ۳.۸ (مدل ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱) و ۶ سرعته برای ۸ سیلندر (مدل ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳). نسخه نرم‌افزاری TCM هم مهم است.

قبل از خرید، از فروشنده بخواهید نتیجه تست‌ها را نشان دهد: تست فشار روغن، بررسی کیفیت روغن (رنگ قرمز شفاف یعنی سالم)، تست عملکرد سلنوئیدها و بررسی وضعیت transfer case. اگر transfer case هم فرسوده باشد، تعویض همزمان با گیربکس اقتصادی‌تر است.

موتور لامبدا ۳.۸ موهاوی از همان خانواده موتوری وراکروز هیوندای است. اگر از قطعات مشترک بین موهاوی و وراکروز باخبر باشید، گزینه‌های بیشتری برای انتخاب قطعه استوک دارید. در استوک یدک هر گیربکس موهاوی قبل از فروش تست‌های فنی کامل را طی می‌کند و با فاکتور رسمی و گارانتی کتبی تحویل داده می‌شود. نصب گیربکس موهاوی باید حتما توسط تعمیرگاه متخصص گیربکس‌های اتوماتیک انجام شود ، نصب نادرست باعث آسیب به شفت‌های ورودی و خروجی و ابطال گارانتی می‌شود.